błonica-tężec-krztusiec (DTP). początki są trudne

Pierwsza wizyta szczepienna to ważny moment dla rodziców niemowlaka. Początki są trudne, bo pojawia się wiele pytań i wątpliwości. Co prawda DTP nie jest jedyną podawaną wówczas dziecku szczepionką, ale wydaje mi się, że to właśnie ona jest tutaj najbardziej napiętnowana.

Dlatego dzisiaj kilka słów o tej właśnie szczepionce.

źródło: luxmed.pl

źródło: luxmed.pl

Każde niemowlę powyżej 6 tygodnia życia powinno otrzymać szczepionkę DTP. Wyjątkiem są jedynie dzieci, u których stwierdza się przeciwwskazania do jej podania (znajdziesz je gdzieś pod koniec wpisu).

Na czynniki pierwsze… skład szczepionki

Szczepionka ta zawiera następujące składniki: toksoid błoniczy, toksoid tężcowy i inaktywowany szczep Bordetella pertussis (czyli część krztuścową). Ten ostatni fragment szczepionki może występować w dwóch odmianach. Stąd różnice w skrótach. Mamy DTPw (pełnokomórkowy komponent krztuśca zawierający jego całe ale zabite pałeczki) i DTPa (bezkomórkowy komponent krztuśca zawierający wybrane antygeny pałeczek krztuśca). Dodatkowo ta pierwsza zawiera tiomersal.

Jeśli rodzic decyduje się na szczepionki skojarzone (Infanrix czy Pentaxim) to one mają w swoim składzie DTPa – czyli ten bardziej oczyszczony produkt, który nie zawiera tiomersalu. Inne substancje używane w trakcie produkcji DTP: wodorotlenek glinu (wzmacnia działania uodparniające szczepionki), chlorek sodu i woda.

Refundacja

Skład to nie jest jedyna różnica między DTPw a DTPa. Jest jeszcze kwestia refundacji. Koszt DTPw pokrywa budżet państwa, a koszt zalecanego DTPa pokrywa rodzic. Są sytuacje, w których dziecku przysługuje refundacja na DTPa. Dotyczy to dzieci:

  • w 6 roku życia, które otrzymują dawkę przypominającą szczepionki (jest ona obowiązkowa)
  • u których wystąpiły poważne niepożądane odczyny poszczepienne po podaży DTPw (np. drgawki z gorączką w okresie 3 dni po wykonaniu szczepienia, nieukojony krzyk/płacz trwający minimum 3 godziny w okresie 48h po szczepieniu, epizod hypotoniczno-hyporeaktywny czy wysoka gorączka (min 40,5′C) bez innej przyczyny)

 

Szczepionka nie jest skuteczna?

DTP bardzo efektywnie zapobiega zachorowaniu na błonicę i tężec (na tyle efektywnie, że nie ma doniesień o powrocie tych chorób w progi naszego kraju). Jest też wysoce skuteczna jeśli chodzi o ciężkie postaci krztuśca. Niestety nie chroni w 100% przed zakażeniem pałeczkami krztuśca (jest to niecałe 90%).

Spytacie jednak – skąd te doniesienia o powracającym krztuścu? Wiele pisze się o tak zwanym kokonie, który ma chornić niemowlęta i małe dzieci przed krztuścem. Chodzi tutaj nie tylko o zaszczepienie tych najmłodszych, ale i o to by pójść o krok dalej. Szczepić kobiety ciężarne, szczepić domowników, służbę zdrowia. Takie postępowanie chroni noworodki i niemowlęta (zwłaszcza te, które nie dorosły jeszcze do szczepienia) przed krztuścem. Bo o ile małe dzieci są źródłem zakażenia dla reszty populacji wirusem grypy czy pneumokoków to pałeczki krztuśca działają w drugą stronę. Pełna eliminacja krztuśca ze względów ekonomicznych (wszędzie chodzi o pieniądze) i logistycznych jest bardzo trudna i byłaby możliwa jedynie poprzez połączenie szczepień dzieci ze szczepieniami osób dorosłych. Póki co szczepienie dziecka to jedyny sposób na uniknięcie krztuśca lub łagodniejsze jego przebycie.

 

źródło: http://medlibes.com

Na całe życie?

Fajnie by było, ale ale po szczepieniu przeciwko błonicy i tężcowi odporność utrzymuje się około 10 lat. Przeciwko krztuścowi spada nieco szybciej. Stąd jest właśnie ta przypominająca dawka DTPa w 6 roku życia i dodatkowe dawki szczepionki w 14 i 19 roku życia. U dorosłych z grup ryzyka zaleca się nawet szczepienie co 10 lat.

 

Przeciwwskazania do podania DTP:

1. „choroba układu nerwowego o postępujacym charakterze” – o to oznacza? Szczepionkę może otrzymać dziecko, które ma na przykład Mózgowe Porażenie Dziecięce (MPDz) może dostać szczepionkę DTP. Podobnie dziecko z dobrze kontrolowaną padaczką. Ale ze szczepienia wykluczymy dzieci z rdzeniowym zanikiem mięśni, zespołem Alpersa, stwardnieniem zanikowym bocznym czy ataksją-teleangiekatazją.

2. „zaostrzenie przewlekłego procesu chorobowego” – załóżmy, że dziecko ma jakąś chorobę metaboliczną czy choruje na niewydolność nerek – te choroby same w sobie nie są przeciwwskazaniem do wykonania szczepienia (u dzieci chorujących przewlekle szczepienia są tym bardziej zalecane, bo chronią przed zakażeniami, które dla tych pacjentów są wyjątkowo groźne). Jednak, jeśli w ich przebiegu dojdzie do zaostrzenia objawów to szczepienie należy odroczyć.

3. „ostra choroba infekcyjna o umiarkowanym lub ciężkim przebiegu” – dziecko od tygodnia ma katar? a może kaszel? to nie są przeciwwskazania do podania szczepionki. Oczywiście każdorazowo decyduje badanie lekarskie, ale zwykle dzieci „z końcówką kataru” czy bezpośrednio po ustaniu objawów choroby można bezpiecznie zaszczepić.

4. „nadwrażliwość na składniki szczepionki” – o niej dowiemy się dopiero po podaniu pierwszej dawki szczepionki. Jeśli u dziecka wystąpi:

  • wysypka lub wysypka z pęcherzami, która może być swędząca,
  • obrzęk okolicy oczu i twarzy,
  • trudności w oddychaniu i połykaniu,
  • nagły spadek ciśnienia krwi i utrata przytomności

to zostanie zdyskwalifikowane ze szczepienia DTPw – zdarza się, że składnikiem uczulającym jest tutaj tiomersal. Podanie szczepionki DTPa powinno być zatem bezpieczniejsze o ile reakcji alergicznej nie wywołał inny składnik.

A może tak… trochę poczekać?

Nie należy odraczać szczepienia DTP bez istotnej przyczyny. Ryzyko ciężkiego przebiegu krztuśca i wystąpienia ciężkich jego powikłań jest największe w pierwszych 6 miesiącach życia. Pozostaje wysokie do końca pierwszego roku życia.

 

Objawy niepożądane:

Na samym wstępue warto dodać, że myślimy o jakimkolwiek NOPie przy DTP kiedy dany objaw występuje do 48h-72h po szczepieniu. W przypadku uczulenia zwykle objawy są najwcześniejsze (dlatego zwykle czekamy w gabinecie te kilkanaście minut po szczepieniu). Poza tym objawy miejscowe dają sie zauważyć dość wcześnie. W kilka godzin po szczepieniu może pojawić się gorączka czy powiększenie węzłów chłonnych, ale jeśli coś ma miejsce 4 dni po szczepieniu DTP to już nie ma z nim związku.

  1. często obserwuje się miejscowy obrzęk i zaczerwienienie, a także bolesność w miejscu podania szczepionki
  2. podwyższenie ciepłoty ciała, niepokój i gorszy apetyt to kolejne często obserwowane działania niepożądane

Co to znaczy „często”? W 2013 roku (za 2014 nie ma jeszcze pełnych danych) w Polsce, po DTP (tym refundowanym) zgłoszono łącznie, na wszystkie zaszczepione dzieci 150 odczynów miejscowych (w tym 89 wielkości 3-5 cm, 22 wielkości 6-9 cm,  18 wielkości powyżej 10 cm, 16 ropni, 2 odczyny węzłowe). 132 dzieci zagorączkowało, w tym 45 powyżej 39′C.

Czas na te poważniejsze objawy niepożądane – obserwowane rzadko (w nawiasach podaje liczby dotyczące szczepionki DTP – refundowanej)

  1. reakcja anafilaktyczna; wśród jej objawów jest wymieniana: pojawiająca się nagle wysypka lub wysypka z pęcherzami, która może być swędząca, obrzęk okolicy oczu i twarzy, nudności, wymioty, trudności w oddychaniu i połykaniu, nagły spadek ciśnienia krwi i utrata przytomności (w 2013 nie zgłoszono żadnego przypadku)
  2. drgawki z gorączką lub bez gorączki w 3 dni po szczepieniu (w 2013 zgłoszono 23 przypadki drgawek – w tym 15 gorączkowych)
  3. nieukojony krzyk/płacz trwający minimum 3 godziny w okresie 48h po szczepieniu (102 przypadki w 2013 roku)
  4. epizod hypotoniczno-hyporeaktywny – dziecko blade, wiotkie, nieobecne w okresie 48h po szczepieniu (27 przypadków w 2013 roku)

    dzięcko wiotkie, źródło http://pedsinreview.aappublications.org

  5. wysoka gorączka (powyżej 39′C) bez innej przyczyny w okresie 48h po szczepieniu (45 przypadków w 2013 roku)

 

Inne możliwe objawy niepożądane, wśród tych zgłoszonych w 2013 roku (w nawiasach częstość wystąpienia dla poszczególnych typów – tam gdzie jest tylko jeden to w przypadku pozostałych rodzajów nie zgłoszono):

  1. powiększenie i (lub) bolesność węzłów chłonnych (2 przypadki dla DTP, 15 po Infanrix i 4 po Pentaxim)
  2. porażenie splotu barkowego (7 przypadków po DTP)
  3. obrzęk lub zmiana zabarwienia kończyn dolnych (zaczerwienienie, zasinienie) czasem z towarzyszącą marmurkowatością skóry lub wybroczynami, obserwowany w przypadku jednoczesnego podawania szczepionki DTP i szczepionki przeciwko Haemophilus influenzae typ B i ustępujący samoistnie bez pozostawienia trwałych następstw (12 przypadków dla DTP, łącznie 3 dla różnych rodzajów Infanrix)
  4. nieżyt górnych dróg oddechowych, kaszel, zapalenie oskrzeli (podane w ulotce ale nie zgłoszone w 2013 lub zgłoszone jako inne – 61 innych odczynów dla DTP, 50 dla Infanrix i 7 dla Pentaxim)
  5. wymioty (11 przypadków po DTP, 16 przypadków po Infanrix i 3 po Pentaxim)
  6. biegunka (5 przypadków po DTP, 10 przypadków po Infanrix i 1 po Pentaxim)
  7. obecność adiuwantu (wodorotlenku glinu) w szczepionce może prowadzić do powstania podskórnych guzków (bardzo rzadko, z częstością 1/100 000) przekształcających się niekiedy w jałowe ropnie. Podskórne guzki, które nie znikają w okresie 6 tygodni mogą być wynikiem rozwoju uczulenia na glin.

 

Co myślicie o tej szczepionce? Czy Wasze dzieciaki miały jakieś niepożądane odczyny poszczepienne?

 

 

 

Źródło:

Instytut Biotechnologii Surowic i Szczepionek BIOMED Spółka Akcyjna, www.biomed.pl

Cocooning: a concept to protect young children from infectious diseases, Alexandra P. Grizas, Deepa Camenga, Marietta Vázquez

Szczepienia w pytaniach i odpowiedziach Jacek Wysocki i Hanna Czajka, wydanie IV, 2012 rokC

ChPL – ulotka prducenta szczepionki

141 przemyśleń na temat “błonica-tężec-krztusiec (DTP). początki są trudne”

  1. ~Mama i córka pisze:

    Dzień dobry, jestem mamą 8-tygodniowej dziewczynki (do tej pory jesteśmy po BCG i dwóch dawkach Engerix). W związku z tym, że w mojej rodzinie był przypadek poważnego NOP po szczepionce skojarzonej 6w1 (fakt, u dziecka niezwykle wrażliwego, alergicznego, o obniżonej odporności), jestem bardzo ostrożna i pełna obaw o stan mojej córki po szczepieniach. Po konsultacji z pediatrą i neurologiem postanowiłam wprowadzać kolejne szczepienia pojedynczo, kalendarz szczepień jest jednak dla mnie poważnym dylematem… Niestety wobec braku dostępności szczepionki DTPa nie jest możliwe asekuracyjne rozbicie wszystkich kolejnych szczepień (rezygnujemy z refundowanego DTP, neurolog zalecił w naszym przypadku acecularny komponent krztuśca).
    W tym tygodniu wybieramy się na pierwsze szczepienie Rotarixem i muszę już zdecydować, co dalej… W ramach ścieżki szczepień obowiązkowych pierwotnie w przychodni zaproponowano mi Infanrix IPV+Hib jednak ostatecznie okazało się, że ta szczepionka również jest niedostępna. Byłam zatem przekonana, że jesteśmy – chcąc nie chcąc – skazane na Pentaxim. Przed chwilą jednak otrzymałam telefon, że mogę skorzystać ze szczepionki Tetraxim (i wprowadzić ją po odpowiednim odstępie po Rotarixie) – przychodnia zabezpieczy dla mojej córki pierwsze trzy szczepionki, nie ma jednak pewności, czy będzie dla nas dostępna ostatnia dawka (nie ma gwarancji, czy w ogóle w 2018 roku szczepionka będzie dostępna). W związku z tym mam kilka pytań i byłabym ogromnie wdzięczna za pomoc w rozwianiu wątpliwości:
    - czym, w wypadku niedostępności ostatniej dawki, będzie można zastąpić Tetraxim?
    - czym/czy Tetraxim różni się od Pentaximu poza brakiem komponentu Hib?
    - chciałam w miarę możliwości ograniczyć ilość komponentów podawanych córce, zwłaszcza na raz, dlatego perspektywa Tetraximu i jego uzupełnienia jednorazową dawką Hib po skończeniu 12 miesiąca życia dziecka wydaje się w tym kontekście idealna, jednak być może jest coś, o czym nie wiem, a co przemawia jednak za Pentaximem???
    Uprzejmie proszę o odpowiedź i z góry bardzo dziękuję za poradę.

    1. MamaPediatra pisze:

      skoro ograniczenie komponentów podawanych na raz jest dla Pani najważniejsze to myślę, że to dla Was optymalne rozwiązanie. W składzie teraximu nic nie podpada – jest on bardzo podobny do pentaximu. co do dostępności to zmienia się to jak w kalejdoskopie. Na rynek ma ponoć powrócić DTPa, więc kto wie czy to nie będzie opcja.

  2. ~Iwona pisze:

    Witam syn 2 miesiące szczepiony na refundowane + pneumokoki, po szczepieniu zasnął na parę godzin a później strasznie krzyczał ok pół godz, przeraźliwie płakał nie dało się go uspokoić.p otem zasnął i po obudzeniu znów płakał bardzo ok pół godz. Boję się znów szczepić. W przychodni powiedzieli że pewnie go nóżka boli.

    1. MamaPediatra pisze:

      Witam. Prawdopodobnie była to jakaś reakcja dziecka na ból.. Dość bolesna w trakcie podawania jest ponoć szczepionka na pneumokoki (takie są spostrzeżenia pielęgniarek), ale ból po pewnym czasie to bardziej wina szczepionki DTP. Ta zmiana zachowania dziecka – większa senność również jest wpisana jako NOP po DTP. Można rozważyć podanie na następnej wizycie szczepionki z aclelularnym krztuścem (niestety jest ona płatna, bo płacz nie trwał minimum 3 godziny, nie był „nieutulony” (wtedy by była darmowa z sanepidu) – 5w1 lub 6w1). Niestety nikt nie zagwarantuje, że ten płacz i senność się nie powtórzą po tym szczepieniu, ale ja bym pewnie taką opcję osobiście wybrała.

  3. ~Internautka pisze:

    Dziecko 18 miesięcy, nie szczepione jeszcze niczym. Czy w tym wieku rozpoczęcie podawania skojarzonej szczepionki 5w1 np. Pentaxim jest obarczone większym ryzykiem NOP? Być może uda się wyrobić z trzema dawkami do 24m-ca życia. Nie wiem co z przypominającą po roku w tej sytuacji. Skąd można sporowadzić Tripacel?

    1. MamaPediatra pisze:

      co do tripacelu – najlepiej dowiadywać się przez aptekę i sanepid – ponoć ma powrócić na rynek, ale nie mam pojęcia jak obecnie to wygląda. Co do pentaximu to w tym wieku jego podanie jest jeszcze prawidłowe, zgodne z zaleceniami producenta. Ale po 2 urodzinach nie można go już podać.

  4. ~Jola pisze:

    Witam,

    Przed nami szczepionka 5w1 Pentaxim i Prevenar 13. Córeczka ma 4mc i 2 tygodnie jesteśmy po cytomegalii nabytej, mamy obniżone napięcie mięśniowe.
    Zastanawiam się czy szczepionkę 5w1 Pentaxim podawać razem z Prevenarem 13 w tym samym dniu?
    Czy lepiej zrobić odstęp pomiędzy tymi szczepionkami?
    A może wstrzymać się z Prevenarem 13 do ukończenia 7 mc?

    W ulotce jest tylko tyle napisane:
    Stosowanie innych szczepionek i leków: Ta szczepionka może być podana jednocześnie ze szczepionką przeciw odrze, śwince i różyczce lub ze szczepionką przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, ale w dwa różne miejsca ciała. Jeśli dziecko powinno otrzymać PENTAXIM jednocześnie z innymi, niż wyżej wymienione szczepionki, należy poprosić lekarza lub farmaceutę o dodatkowe informacje.

    Pozdrawiam
    Dziękuję z góry.
    Wierna Czytelniczka

    1. MamaPediatra pisze:

      Witam. Podobna sytuacja była u mojej najstarszej córki. Obniżone napięcie mięśniowe z powodu cytomegalii nabytej. Pentaxim można podać jednoczasowo, w tym samym dniu (nie wpływa to na pogorszenie odpowiedzi immunologicznej ani na zwiększenie częstości reakcji niepożądanych po szczepieniu). I taki postępowanie zwykle zalecam. Moje córki tak szczepiłam. Im później podamy prevenar tym dłuższy okres bez ochrony na pneumokoki. a prawda jest taka, że te pneumokoki są tym groźniejsze im młodsze jest dziecko.
      Tutaj jest informacja z ulotki prevenaru:
      „Prevenar 13 można podawać równocześnie z następującymi szczepionkami, zarówno
      monowalentnymi jak i skojarzonymi: szczepionką przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi
      acelularną lub pełnokomórkową, szczepionką przeciw Haemophilus influenzae typu b, inaktywowaną
      szczepionką przeciw polio, szczepionką przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, szczepionką
      przeciw meningokokom typu C, szczepionką przeciw odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej.
      W badaniach klinicznych wykazano, że odpowiedź immunologiczna i profil bezpieczeństwa
      podawanych szczepionek nie uległ zmianie.”
      pozdrawiam :)

  5. ~ANNA KICIA pisze:

    WITAM JESTEM MAMA 13 MIESIĘCZNEGO CHŁOPCA PO CZYTANIU TYCH RZECZY NA INTERNECIE NIE CICHŁAM SZCZEPIC SYNA ,ALE PO DŁUGIM ZASTANOWIENIU SIĘ CHCE GO SZCZEPIC WYSŁANO NAS DO PORADNI SPECJALISTYCZNEJ NA INDYWIDUALNY TOK SZCZEPIEŃ DOSTALIŚMY OD PANI DOCENT DWIE MOŻLIWOŚCI SZCZEPIEŃ JEDNA 1-WZW B I PO DWÓCH TYGODNIACH -3 DAWKI TETRAXIM W ODSTĘPACH 6-8 TYGODNI I 1 DAWKA HIB I PO 5 MIESIĄCACH TRZECIA DAWKA WZW B ALBO DROGI WARIANT DWIE DAWKI WZW W EVVAX B ODSTĘPIE 5 MIESIĘCY I PENTAXIM 3 DAWKI PENTAKIMU W ODSTĘPACH 6-8 TYGODNI . PEDIATRA NIE WIE CZYM ZASZCZEPIĆ PANIE PIELĘGNIARKI NIE CHCĄ PENTAXIMEM BO NIBY PŁATNA A TAMTA ZA DARMO I CZY ZDĄŻYMY . JA CHCE ZASZCZEPIĆ DZIECKO ABY BYŁO DOBRZE I NIE WIEM JAKĄ SZCZEPIONE WYBRAĆ KTÓRA JEST BEZPIECZNIEJSZA I DOBRA

    1. MamaPediatra pisze:

      WItam. Oba warianty są dobre i bezpieczne – tym bardziej, że zaproponowane przez poradnie szczepień. W tym drugim przypadku zaoszczędzicie jedną wizytę w przychodni i jedno ukłucie. Tylko z pentaximem musicie zdążyć przed 2 urodzinami – powinno się to udać jeśli nie będzie żadnych infekcji

Odpowiedz na „MamaPediatraAnuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>