NOPy cz.3 – skórne odczyny miejscowe

Zdecydowanie najczęstsze, ale często niepokojące dla rodzica. Skórna reakcja miejscowa w miejscu podania szczepionki. Co robić?

O innych, opisanych już przeze mnie NOPach: HHE i nieutulonym płaczu przeczytasz w oddzielnych wpisach.

Po jakich szczepionkach?

Właściwie po każdej szczepionce taki odczyn może wystąpić. Najczęściej obserwowane są po podaniu szczepionki DTP (błonica-tężec-krztusiec) i szczepionki przeciwko pneumokokom.

injection-519388_640

Zaczerwienienie, obrzęk

To najczęstszy problem, Zaczerwienienie może osiągać przeróżne rozmiary i towarzyszyć może mu większy lub mniejszy obrzęk. Reakcje te występują w wyniku podania antygenów do mięśnia czy śródskórnie.

Zwykle nie wymagają żadnych interwencji i w ciągu 1-3 dni znikają bez pozostawienia śladu. Jeśli jednak masz wrażenie że Twoje dziecko jest niespokojne, zaczerwienienie lub obrzęk są dość duże, to możesz zastosować leczenie objawowe. Jak najbardziej można zastosować lek przeciwbólowy lub przeciwzapalny. Paracetamol – u tych najmłodszych, najlepiej w czopku (dawka dostosowana do wagi dziecka!). Po 3 miesiącu życia możesz zamiast paracetamolu zastosować ibuprofen (dawka również dostosowana do wagi dziecka!). Dodatkowo możesz zastosować miejscowo Altacet w żelu (jest od 3 roku życia wg ulotki, ale z praktyki dobrze działa również u mniejszych w przypadku dużego obrzęku) lub okłady z sody oczyszczonej (1/2 łyżeczki sody + szklanka wody, ale to generalnie trudniejsze do wykonania technicznie – bo niemowlę jest dość ruchliwe i okład zlatuje z uda). Nie uciskaj kończyny! – staraj się np nie zakładać obcisłego body/śpiochów.

Kiedy udać się do lekarza?

W przypadku wystąpienia zaczerwienienia czy obrzęku nie musisz od razu wszystkiego rzucić i pędzić do lekarza. Możesz zastosować podane wyżej leczenie objawowe. W sytuacji kiedy te miejscowe odczyny są bardzo duże – sięgają np aż do stawu, albo obrzęknięta jest cała kończyna - udaj się do lekarza. W sytuacji gdy miejscowe odczyny utrzymuję się dłużej niż tydzień – udaj się do lekarza. W takiej sytuacji koniecznie może być zastosowanie leków na receptę.

F1.large

źródło: http://pediatrics.aappublications.org

Jałowy ropień

Jeśli w miejscu podania szczepionki po kilku dniach – tygodniach wyczuwasz guzek podskórny to może to być tzw jałowy ropień (zwykle po szczepionce DTP). Jest to reakcja na aluminium zawarte w szczepionce. Zwykle nie ma tutaj konieczności żadnych interwencji. Pod żadnym pozorem nie wyciskaj, nie nakłuwaj i nie nacinaj NIC . Jeśli masz wątpliwości udaj się do lekarza. Jeśli będą wątpliwości co do tego czy jest to „tylko” guzek po szczepieniu to konieczna będzie dalsza diagnostyka.

Reakcja Arthusa

Trochę o reakcji, która u dzieci co prawda jest ekstremalną rzadkością, ale zalicza się do tych miejscowych odczynów. Reakcja Arthusa to tak zwana miejscowa reakcja nadwrażliwości III typu. Związana jest z odkładaniem się kompleksów immunologicznych. Dotyczy szczepionki DTP. 

  • W przypadku dzieci zdarza się rzadko – głównie przy błędach szczepionkowych (np podanie zbyt dużej ilości dawek szczepionki – z powodu braku wpisu w książeczce czy braku karty szczepień).
  • Może się zdarzyć u dzieci przy pierwszym szczepieniu (do 4 msc życia), w wyniku dużej ilości przeciwciał odmatcznych.
  • Opisano również wystąpienie rekcji po szczepieniu przeciwko pneumokokom – gdy nie zachowano odpowiednich odstępów między szczepieniami.

Reakcja ta, to rozlany, bolesny obrzęk kończyny (obejmuje często sąsiadujące stawy). Taki odczyn pojawia się zwykle w czasie 2 do 12 godzin od momentu podania szczepionki. W przypadku jego wystąpienia – udaj się do lekarza celem zbadania dziecka, zgłoszenia NOPu itd. Reakcja Arthusa nie stanowi zagrożenia dla życia dziecka. Nie jest to reakcja alergiczna.

Taka reakcja ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni – do tygodnia. Jako objawowe postępowanie: zimne okłady na kończynę (Altacet w żelu, soda), jej uniesienie i podawanie paracetamolu przeciwbólowo.

Kolejne szczepienia po reakcji Arthusa:

  • U dorosłych zaleca się minimum 10 lat przerwy (w tej grupie często występuje po tak zwanym „doszczepianiu” przeciwko tężcowi).
  • W przypadku podania DTPw można rozważyć podanie szczepionki z acelularnym krztuścem.
  • Jeśli reakcja wystąpi u niemowlaka po pierwszej dawce – zaleca się odczekanie, aż dziecko skończy 6 miesięcy i ilość przeciwciał od mamy będzie niższa.

Odmienności – gruźlica

Po tym konkretnym szczepieniu, którego wielu rodziców nie lubi, w miejscu podania szczepionki spodziewamy się konkretnej reakcji. Tutaj stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia (szczepionka podawana jest śródskórnie, w ramię), przechodzące w ciągu 2-5 tygodni zmianę miejscową (naciek, rumień, grudka, pęcherzyk), która po kilku tygodniach może ulec owrzodzeniu jest reakcją oczekiwaną i nie jest NOPem. W ciągu kilku miesięcy goi się pozostawiając małą (zwykle do 8mm), płaską bliznę.

Zdarza się, że reakcja w tym miejscu powraca. Taki odczyn miejscowy może powrócić, jeśli w tej okolicy zostanie wykonane inne szczepienie (jeśli dziecko szczepione jest zgodnie z kalendarzem to zwykle taka sytuacja się nie zdarza, bo pozostałe szczepienia okresu niemowlęcego wykonywane są w uda).

Zwykle po szczepieniu przeciwko gruźlicy miejscowe odczyny „uspokajają się” w ciągu 3 miesięcy. Ale zdarza się, że sytuacja przeciąga się jeszcze o kilka miesięcy. Wszystko zależy tutaj od stanu ogólnego dziecka, jego samopoczucia, badania lekarskiego, ewentualnego wyniku badań dodatkowych. Jeśli nie masz pewności czy „blizna po gruźlicy” goi się prawidłowo – udaj się do lekarza. Jeśli owrzodzenie jest większe niż 10mm – udaj się do lekarza. Jeśli zmiana utrzymuje się ponad 3 miesiące – udaj się do lekarza.

Nie przekłuwaj, nie wyciskaj, nie uciskaj. Unikaj ciasnej odzieży. Stosuj normalne zasady higieny – kąpiel dziecka jest dozwolona. Po umyciu – dokładnie osusz miejsce po podaniu szczepionki, niczym nie smaruj.

O samym szczepieniu przeciwko gruźlicy przeczytasz tutaj: klik i klik.

 

Źródła:

  • ADVERSE EVENTS FOLLOWING IMMUNIZATION: INTERPRETATION AND CLINICAL DEFINITIONS GUIDE
  • Adverse skin reactions to vaccines, Author: Marie Hartley, Staff Writer, 2010, http://www.dermnetnz.org
  • Adverse Events Associated with Childhood Vaccines: Evidence Bearing on Causality. Institute of Medicine (US) Vaccine Safety Committee; Stratton KR, Howe CJ, Johnston RB Jr., editors. Washington (DC): National Academies Press (US); 1994.
  • Ulotki szczepionek.
  • Ultrasound Examination of Extensive Limb Swelling Reactions After Diphtheria-Tetanus-Acellular Pertussis or Reduced-Antigen Content Diphtheria-Tetanus-Acellular Pertussis Immunization in Preschool-Aged Children; Helen Siobhan Marshall, Michael Steven Gold, Roger Gent, Patrick John Quinn, Lino Piotto, Michelle Frances Clarke, Donal Muir Roberton

4 przemyślenia na temat “NOPy cz.3 – skórne odczyny miejscowe”

  1. ~AAsia pisze:

    Dzień dobry. Mam pytanie – może trochę niezwiązane z tematem ale nie mam kogo się zapytać. Za niedługo moją córkę czeka trzecia dawka na żółtaczkę. W naszej przychodni szczepią niestety – euvaxem. Prosliśmy naszą panią pediatrę o receptę tej dawki na engergix – moim zdaniem bezpieczniejszy. Niestety okazało się, że jest to niemożliwe. Boję się tego szczepienia ponieważ czytałam o przypadkach śmierci dzieci właśnie po euvaxie, wszędzie właściwie są informacje, że jest to tania koreańska szczepionka. W liście jej niepożądanych odczynów poszczepiennych znajdują się dla mnie – dość przerażąjące rzeczy. W związku z tym mam pytanie – czy mogę tą dawkę szczepienia pominąć argumentując swoją decyzję tym, że zaszczepię tylko engerixem? Czy euvax rzeczywiście jest tak niebezpieczny? Już kiedyś wycofano niektóre partie po śmierci dzieci. Proszę o odpowiedź.

    1. MamaPediatra pisze:

      witam. nie rozumiem czemu wypisanie recepty na engerix nie jest możliwe? generalnie euvax jest lepszy niż kilka lat temu. nie ma już np tiomersalu. Na dzień dzisiejszy, w mojej opinii jest to dobra szczepionka.

      1. ~Aasia pisze:

        Pediatra odmówił nam wypisania recepty argumentując to tym, że szczepienie musi być kontynuowane euvaxem.

        1. MamaPediatra pisze:

          w mojej opinii nie działa to w ten sposób – wiele dzieci otrzymuje euvax w szpitalu, a później rodzice kupują 6w1 na przykład, więc szczpeienie nie jest kontynuowane euvaxem..

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>