PCT – prokalcytonina – co to za badanie?

Było już o CRP i OB. Dzisiaj kolejne badanie oznaczane we krwi – PCT, czyli prokalcytonina.

  • To może mu zrobimy PCT?
  • Czy PCT jest lepsza od CRP?
  • PCT ma podwyższone i co teraz?

Co to takiego to PCT?

Prokalcytonina. Podobnie jak CRP, jest to białko. PCT zbudowana jest z dużej ilości aminokwasów. Jest obecna w organizmie każdego człowieka jako prekursor kalcytoniny. W skrócie – z PCT powstaje kalcytonina (w tarczycy). W stanie pełnego zdrowia PCT obecna jest tylko tam i jej poziom we krwi nie przekracza wartości 0,5 ng/ml. W momencie gdy dochodzi do zakażenia to produkcja PCT ulega odblokowaniu również w innych tkankach i pojawia się we krwi.

pct

Po co robimy PCT?

„Z grubsza” można powiedzieć, że po to, by zobaczyć jak bardzo dziecko jest chore i czy choruje „na bakterię”.

Podczas infekcji poziom tego białka rośnie dość szybko, a już po 6 godzinach od zakażenia osiąga wartość maksymalną. Do normy PCT powraca po kilkudziesięciu godzinach (25-30). W ciężkich zakażeniach bakteryjnych PCT może urosnąć nawet setki razy powyżej wartości prawidłowych (!). Raz w życiu widziałam PCT 36 i prawie zawału dostałam (pacjent w trakcie leczenia białaczki). Dziecko po włączeniu leczenia dość szybko doszło do siebie. PCT również. Ponoć zdarzają się wartości nawet 100 – w przypadku posocznicy i niewydolności wielonarządowej, ale szczerze nie chce tego doświadczyć i bić rekordów w tym temacie.

Jak widać PCT szybko rośnie i to w krótkim czasie, a po zastosowaniu prawidłowego leczenia, dość szybko powraca do wartości prawidłowych.

Jak przygotować dziecko do badania?

PCT oznacza się z krwi. Nie trzeba się specjalnie do badania przygotowywać. Dziecko nie musi być na czczo.

To już wiemy co mu jest?

Podwyższona prokalcytonina nie powie nam na co dokładnie dziecko jest chore. Ale każe nam domniemać, że dziecko ma infekcję bakteryjną i to ciężką – PCT nie ulega podwyższeniu w zakażeniach wirusowych, w chorobach autozapalnych czy w zakażeniach bakteryjnych o łagodnym przebiegu.

Ale, ale – nie zawsze jej podwyższone wartości świadczą o tym, że dziecko w ogóle ma jakąś infekcję. Kto może mieć wyższe wartości PCT, a nie ma infekcji bakteryjnej?

  • noworodki (fizjologicznie) podczas pierwszych dni życia
  • osoby chorujące na malarię – w okresach zaostrzeń
  • osoby z zakażeniem grzybiczym
  • pacjenci po ciężkich urazach i po zabiegach chirurgicznych
  • osoby po przeszczepach (w trakcie leczenia ostrego odrzucania)
  • pacjenci po oparzeniu czy z udarem cieplnym
  • pacjenci z niektórymi nowotworami

Zdarzają się również sytuacje (chociaż rzadkie), że jest infekcja bakteryjna, a PCT nie będzie podwyższone. Jeśli trafimy na bardzo wczesny etap zakażenia, mamy do czynienia z zapaleniem wsierdzia lub gdy zakażenie jest zlokalizowane.

Jaki wynik taka infekcja?

Generalnie jeśli PCT ulega podwyższeniu to należy przypuszczać, że jest infekcja bakteryjna, ma predyspozycje do ciężkiego przebiegu i gorszego rokowania. Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że konieczna będzie antybiotykoterapia, a także pobyt w szpitalu. Oczywiście wszystko zależy od stanu dziecka, od tego co widać w badaniu i pozostałych wyników badań laboratoryjnych i obrazowych.

PCT przy każdej infekcji?

Czy PCT powinno się oznaczać przy każdej infekcji? Podobnie jak w przypadku CRP, odpowiedź brzmi nie. Badania laboratoryjne nie muszą być zlecane przy każdej infekcji. Pamiętajcie by mieć trochę zaufania do lekarza i do badania lekarskiego, które przeprowadza (badanie lekarskie i wywiad to naprawdę potężne źródło informacji).

PCT przydaje się bardzo w trakcie ciężkich infekcji bakteryjnych - zwykle są to pacjenci przebywający w szpitalu. Jeśli dziecko trafia do szpitala to często już na samym wstępie takie badanie ma wykonywane. Prokalcytonina to również świetne badanie do monitorowania przebiegu infekcji.

PCT a CRP

Żadne z tych badań nie jest doskonałym narzędziem diagnostycznym. Każde ma swoje ograniczenia. Pod pewnymi względami PCT ma jednak przewagę. Rośnie szybciej. Spada szybciej po prawidłowym leczeniu. Nie podwyższa się w przypadku infekcji wirusowych.

Weźmy sobie pacjenta z oddziału pediatrycznego. Przychodzi taki, widać, że jest chory, ale nie wiadomo jeszcze na co. Zrobimy mu samo CRP, które wynosi np 80. I dalej nie mamy pewności, bo jakoś bardzo źle nie wygląda. Zastanawiamy się – będzie gorzej? A może to wirus? A jak zrobię za 12 godzin i CRP będzie 300? Robimy PCT i jest ok to możemy się uspokoić. A jeśli prokalcytonina ma poziom 10 to musimy szybko działać i jeszcze wspomóc się herbatką z melisy.

W przychodni PCT ma nieco mniejsze znaczenie. Ale zdarzają się też pacjenci ciężko chorzy. Rodzice chcą uniknąć szpitala, zlecamy badania, bo pacjent nam się nie podoba i możemy w takiej sytuacji uspokoić się nieco oznaczając prokalcytoninę (albo się nieco zestresować – w zależności od wyniku).

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>